Planina Cer

Cer, Turisticka organizacija Sabac
Planina Cer, izvor Turistička organizacija Šabac

Nekada davno, geolozi tvrde pre 600 000 godina, Cer je bio ostrvo u Panonskom moru. Ono što je ostalo od tog ostrva je današnja planina Cer. Smešten u severozapadnom delu Srbije, na oko 100 kilometara od Beograda, Cer spada u kategoriju niskih planina (nadmorska visina 687 metara) sa izrazito pogodnom klimom, koja obiluje prijatnim vetrovima i lekovitim vazduhom. Cer je dom brojnim životinjskim vrstama, pogotovo pticama. Najznamenitiji „stanovnik“ Cera je orao mišar. Planina Cer je bogata šumama, i to najčešće stablima hrasta, graba i bukve. Baš po drvetu cer (drvo iz roda hrasta) planina je i dobila ime. Postoji i druga verzija po kojoj Cer dobija ime po rimskoj boginji Cereri, zaštitnici plodnosti i žita.
Cer ima bogatu istoriju. Prva utvrđenja na ovoj planini nastaju za vreme Rimljana, a tokom njihove vladavine Cer je bio vinogradarski kraj. Iz ovog perioda su sačuvani ostaci Trojanovog i Kosaninog grada. Po propasti rimskog carstva, Cerom vladaju Vizantinci koji podižu utvrđenje Konjuša pomoću kojeg kontrolišu savsku dolinu i Srem.
Brojne seobe naroda i osvajački pohodi, u kojima Cer prelazi u ruke brojnih osvajača, ostavili su tragove u kulturi, spomenicima i običajima. U toku srednjeg veka preko ove planine je prolazio karavanski put dubrovačkih trgovaca.
Cer ulazi u sastav srpske srednjovekovne države za vreme Nemanjića, koji na njegovim padinama grade manastire Radovašnicu i Petkovicu. Izgradnja još jednog manastira, Čokešine, vezuje se za mitski lik Miloša Obilića, koji je po predanju bio rodom iz pocerskog sela Miloševac.
Za vreme turske vladavine Srbijom Cer je dom brojnim hajducima, kao toponim je ostao Mršića grob – mesto pogibije jednog od čuvenih hajduka. Njegovi žitelji su često bili ustanici i vojnici. Tako Miloš Crnjanski poreklo glavnog junaka kultnog romana „Seobe“ smešta na Cer tvoreći potresni lament: „Nikad više videti svoju planinsku, milu, Serviju, svoj Cer.“

Spomen kosturnica Tekeris, Vikipedija
Spomen kosturnica u Tekerišu, izvor Vikipedija

Na padinama Cera u Prvom srpskom ustanku odigrala se čuvena Čokešinska bitka 1804. godine. Zbog svoje nepristupačnosti je Cer često bio i mesto gde su se ljudi sklanjali u zbegove. Tako Đurđija, junakinja „Lužanjske hronike“, posle propasti Prvog srpskog ustanka svoj novi dom gradi na padinama Cera u mali Lužanjci, što je opisano u ovom romanu.
Cer ulazi u sastav kneževine Srbije nakon Drugog srpskog ustanka 1815. godine. Jedan vek razvoja smenjuje stradanje u Prvom svetskom ratu. Cer, a posebno naselja na njegovim obroncima, je svedok zverstava austrougarske vojske, opisanih od strane Arčibalda Rajsa. Cer je poprište i jedne od najslavnijih bitaka u Velikom ratu, koja je u ovoj knjizi zadobila istaknuto mesto. U znak sećanja na cerske heroje 1928. godine podignuta je spomen-kosturnica izginulim vojnicima u Tekerišu u kojoj počiva i Vladimir Petrović, junak ovog romana.
Danas je Cer idealno mesto za izletničke i pešačke ture. Prirodne lepote, brojne kulturne znamenitosti i bogata istorija čine Cer jednom od najpoznatijih planina u Srbiji.

O istoriji Cera, životima ljudi koji su ga naseljavali u prošlosti, običajima, slavnim cerskim događajima i bitkama možete čitati u romanu „Lužanjska hronika“.

Advertisements